W Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie odbył się otwarty panel dyskusyjny poświęcony relacjom paryskiej „Kultury” z Kościołem katolickim – jednemu z najbardziej wielowątkowych zagadnień polskiej myśli emigracyjnej XX wieku. Wydarzenie zostało zorganizowane wspólnie przez Instytut Tertio Millennio, Szkołę Doktorską na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie oraz Centrum Myśli Jana Pawła II.

Spotkanie to miało również wymiar symboliczny – rok 2026 został ogłoszony przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Jerzego Giedroycia, a panel był pierwszym wydarzeniem w tym roku podejmujących refleksję nad dziedzictwem paryskiej „Kultury”.

W rozmowie udział wzięli:

• dr Milena Przybysz-Gralewska, doktor historii, badaczka dziejów Polski po 1945 roku, związana z Centrum Jerzego Giedroycia UŁ. Autorka m.in. „Kościół rzymskokatolicki w Łodzi w latach 1945–1956” oraz rozprawy „Kościół rzymskokatolicki w koncepcjach i działaniach paryskiej Kultury (1976–2000)”. Członek zespołu projektu NPRH Jerzy Giedroyć i emigranci,
• dr hab. Sławomir M. Nowinowski, historyk, profesor w Zakładzie Historii Powszechnej Najnowszej UŁ, kierownik Centrum Jerzego Giedroycia UŁ. Badacz dziejów polskiej emigracji niepodległościowej po 1939 roku. Autor m.in. „Polska w dyplomacji czechosłowackiej 1926–1932” oraz „Jerzy Giedroyć w 1946 roku”,
• dr hab. Maciej Zakrzewski, politolog i historyk myśli politycznej, profesor i kierownik Katedry Historii Polityki Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Specjalista w zakresie historii polskiej myśli politycznej XX wieku. Wiceprezes Ośrodka Myśli Politycznej. Autor m.in. książek „W obronie konstytucji. Myśl polityczna Henry’ego St. John Bolingbroke’a” oraz „Rewolucja konserwatywna – przypadek polski. Myśl środowiska Buntu Młodych i Polityki (1931–1939)”,
• mgr Piotr Pietryga, archiwista, historyk i teolog. Absolwent Historii oraz Teologii UAM w Poznaniu. Pracownik Archiwum IPN w Warszawie. Doktorant Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika w Krakowie. Naukowo zajmuje się archiwistyką, historią XIX i XX w. oraz myślą Josepha Ratzingera (później Benedykta XVI).

Punktem wyjścia do dyskusji była refleksja nad sposobem, w jaki Jerzy Giedroyć i środowisko „Kultury” myśleli o Kościele – z jednej strony krytycznie wobec instytucji, z drugiej z głębokim przekonaniem o znaczeniu chrześcijaństwa dla kultury i życia publicznego. Jednocześnie debata wyraźnie wykraczała poza samą tematykę religijną. Uczestnicy poświęcili wiele uwagi innym kluczowym wątkom związanym z dziedzictwem Jerzego Giedroycia i paryskiej „Kultury”, takim jak bezpieczeństwo geopolityczne, wschodnia refleksja polityczna w tym relacje z Litwą, Białorusią i Ukrainą, które pozostają istotnym punktem odniesienia także we współczesnych dyskusjach o regionie.

Spotkanie miało żywy, dynamiczny charakter – dyskusja była prowadzona nie tylko przez panelistów i moderatora, lecz także aktywnie współtworzona przez licznie zgromadzoną publiczność.

Warto podkreślić, że pomysłodawcą oraz jednym ze współorganizatorów wydarzenia był Franciszek Bolechowski, doktorant Szkoły Doktorskiej na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie. Inicjatywa ta stanowiła wyraz świadomie realizowanej myśli organizatorskiej oraz zaangażowania w popularyzację wiedzy historycznej i refleksji nad polską myślą polityczną poza tradycyjnymi formami akademickimi, takimi jak konferencje czy publikacje naukowe. Panel wpisywał się tym samym w rozumienie popularyzacji jako trzeciego, obok badań naukowych i dydaktyki, fundamentalnego wymiaru działalności uniwersyteckiej – realizowanego poprzez otwarte debaty, dialog ze środowiskami pozauczelnianymi oraz aktywne włączanie szerokiej publiczności w dyskusję nad kluczowymi problemami współczesności i dziedzictwem intelektualnym XX wieku.

Wydarzenie było nagrywane – zapis spotkania zostanie udostępniony w najbliższym czasie.

Franciszek Bolechowski

fot. Studio Em – Emilia Bąk