W dniu 11 listopada 2025 roku na Wydziale Teologicznym Greckokatolickim Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pod tytułem „Cerkovnoje prostopinije i jego wyzwania dla współczesności”. Wydarzenie dotyczyło rozwoju, kształtowania i wdrażania treści tekstów liturgicznych w życie człowieka wierzącego. Słowa wstępne wygłosili archimandryta ThDr. Marek Durlák, PhD., wikariusz generalny Archidiecezji Preszowskiej, dr h.c. prof. PhDr. Peter Kónya, PhD., rektor Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie, ks. prof. dr hab. Robert Tyrała, rektor UPJPII, oraz prof. ThDr. Peter Tirpák, PhD., dziekan Wydziału Teologicznego. Całe wydarzenie zostało zorganizowane we współpracy z Uniwersytetem Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, który jest instytucją partnerską Uniwersytetu Preszowskiego i Wydziału Teologicznego Greckokatolickiego w Preszowie. Rektor ks. prof. Robert Tyrała wygłosił referat zatytułowany „Issues related to the teaching of liturgical chant”.

Rektor UPJPII podkreślił, że śpiew kościelny jest nierozerwalnie związany z liturgią i wypływa z najgłębszych doświadczeń człowieka: miłości, cierpienia i śmierci, a ostatecznie – z relacji z Bogiem. Przypomniał, że od początku Kościoła muzyka była wyrazem wiary i formą głoszenia Ewangelii, a jej zadaniem jest zarówno oddawanie chwały Bogu, jak i uświęcanie wiernych. Mówiąc o pastoralnym wymiarze muzyki, zaznaczył, że powinna ona być językiem ewangelizacji. Nie może być przypadkowa ani byle jaka – ma prowadzić do modlitwy, tworzyć klimat skupienia i pogłębiać wiarę. Dlatego potrzebna jest troska o jakość wykonywanego śpiewu, odpowiedni dobór pieśni i staranne przygotowanie służby muzycznej.

W części dotyczącej piękna rektor podkreślił, że muzyka liturgiczna musi być godna Boga – prawdziwie piękna, a nie populistyczna czy komercyjna. Przestrzegł przed muzyką świecką, banalną, hałaśliwą, która nie pasuje do powagi celebracji i odciąga od modlitwy. Piękno – jak mówił za papieżami – jest elementem konstytutywnym liturgii, bo odzwierciedla samego Boga. Wskazał również na różnorodne formy muzyki liturgicznej, od śpiewów celebransa i wiernych, przez chorał gregoriański, psalmy responsoryjne i aklamacje, aż po muzykę chóralną i organową. Wspólnym celem tych form jest prowadzenie zgromadzenia do uczestnictwa w misterium paschalnym oraz tworzenie jedności serc. Rektor wymienił także kryteria dobrej muzyki liturgicznej: funkcjonalność (zgodność z obrzędem i czasem liturgicznym), trzeźwość (unikanie muzyki transowej), komunikatywność (zrozumiałość), obiektywizm (liturgiczny charakter) oraz otwartość na słowo, które muzyka ma wspierać.

W zakończeniu nawiązał do nauczania Benedykta XVI o trzech źródłach muzyki: miłości, cierpieniu i dotknięciu tajemnicy Boga. To właśnie te doświadczenia kształtują muzykę, która staje się odpowiedzią człowieka na działanie Bożej łaski. Dlatego – jak podkreślał – muzyka integralna z liturgią powinna wyrastać z autentycznej duchowości i prowadzić ku spotkaniu z Bogiem. [PEŁNA TREŚĆ WYKŁADU POL, ENG]