Jego Świątobliwość papież Leon XIV przyjął w piątek, 10 października 2025 r., na audiencji prywatnej w Watykanie przedstawicieli organizacji Pomoc Kościołowi w Potrzebie (ACN) z okazji 25-lecia nieprzerwanej misji organizacji na rzecz obrony prawa do wolności religijnej oraz dawania głosu chrześcijanom cierpiącym z powodu wiary na całym świecie.

Delegacji przewodniczył kard. Mauro Piacenza, międzynarodowy prezydent ACN oraz Regina Lynch, prezydent wykonawcza organizacji. W spotkaniu uczestniczyli również członkowie kierownictwa ACN International, przedstawiciele biur krajowych oraz redaktorzy raportu „Wolność religijna na świecie 2025”. Wśród nich był także ks. dr hab. Jan Witold Żelazny, dyrektor sekcji polskiej ACN, który objął to stanowisko 16 października 2024 r., po latach pracy duszpasterskiej i naukowej na Wydziale Teologicznym UPJPII, łącząc bogate doświadczenie teologiczne z zaangażowaniem na rzecz chrześcijan na Bliskim Wschodzie. Od roku 2019 związany jest również z organizacją L'Œuvre d'Orient („Dzieło dla Orientu”), w ramach której pilotuje powstanie Sekcji Polskiej.

Podczas audiencji Ojciec Święty nie krył wdzięczności za działalność organizacji Pomoc Kościołowi w Potrzebie i za zaangażowanie w obronę prześladowanych chrześcijan – wszędzie tam, gdzie tych prześladowań doświadczają. Podkreślił, że obowiązkiem Kościoła jest obrona wolności religijnej, gdzie jest ona zagrożona, przypominając, „wolność religijna nie jest jedynie prawem czy przywilejem – jest fundamentem, który umożliwia autentyczne pojednanie”.

Marta Mastyło: Wspomniał Ksiądz Profesor o raporcie, który został przedstawiony Ojcu Świętemu podczas tej audiencji, w której uczestniczył Ksiądz wraz z innymi dyrektorami sekcji z wielu krajów świata.

Ks. Jan Żelazny: Rzeczywiście. Papieskie Stowarzyszenie Pomoc Kościołowi w Potrzebie raz na dwa lata przygotowuje raport na temat wolności religijnej na świecie. Taki raport tworzymy my i Departament Stanu Stanów Zjednoczonych. Osobiście uważam, że nasz jest chętniej czytany, bo zawiera mniej polityki. Ojciec Święty poprosił byśmy przyjechali wcześniej, bo raport powstaje we współpracy z Sekretariatem Stanu Stolicy Apostolskiej. Ojciec Święty przyjął naszą delegację: przedstawicieli zarządu i dyrektorów krajowych. W skład delegacji weszli przedstawiciele zarządu i dyrektorzy krajowi, jest ich łącznie 23, ale tym razem obecnych było 14. Byłem jedynym reprezentantem Europy Wschodniej. W tym międzynarodowym gronie wręczyliśmy Ojcu Świętemu pierwszy egzemplarz raportu.

Ojciec Święty wygłosił do uczestników audiencji przemówienie. Które wątki były dla Księdza najważniejsze?

Wszystko było bardzo interesujące, ale najbardziej poruszyły mnie słowa wdzięczności papieża za pracę całego ACN – od momentu jego powstania w 1947 roku. Wskazał, że działalność organizacji od początku zmierzała do pojednania między ludźmi. Papież przypomniał też postać założyciela o. Werenfrieda van Straatena, a także kard. Stefana Wyszyńskiego. My do dzisiaj kontynuujemy projekt, który obaj rozpoczęli – pomoc dla zakonów klauzurowych w Polsce. Należy też pamiętać, że właśnie dzięki ACN w Polsce większość profesorów teologii było niegdyś stypendystami tej organizacji. Pomoc Kościołowi w Potrzebie finansowała również odbudowę i budowę licznych świątyń, między innymi kościoła w Bieńczycach. Papież przypomniał, że takie właśnie inicjatywy są dziełem pojednania i znakiem żywej obecności Kościoła. Dziękował również za pomoc, którą sam otrzymał jako biskup diecezjalny Chiclayo w Peru (2015–2023), zwracając się szczególnie do dyrektora sekcji peruwiańskiej.

To dla naszego uniwersytetu również wyzwanie, ponieważ pomoc, zarówno humanitarna, jak i formacyjna, wciąż jest potrzebna. Ważne jest kształcenie i przygotowywanie kadr w Kościołach, które borykają się trudnościami.

Czy właśnie kształcenie kadr i wolontariat są obecnie największymi wyzwaniami organizacyjnymi?

Tak. Kształcenie kadr to przede wszystkim kwestia stypendystów. Proszę sobie wyobrazić, że w Polsce jest już sporo takich stypendystów, ponieważ biskupi z krajów afrykańskich wolą wysyłać na studia do Polski swoich księży chętniej niż do Rzymu czy Leuven. Ponieważ my w Polsce dobrze przygotowujemy, mamy dobrze rozwinięte studia angielskie. Wykształceni w Polsce kapłani wracają do swoich krajów i tam podejmują posługę. Nie zostają na Zachodzie, gdzie byłoby im na pewno wygodniej i łatwiej. W tej chwili w Polsce studiują kapłani z Nigerii, Ghany, Kamerunu, Tanzanii. Wielu z nich kształci się na UKSW i KUL. U nas z kolei gości, na zaproszenie rektora Uniwersytetu Papieskiego ks. prof. Roberta Tyrały, pan Julian Löffler który jest odpowiedzialny za globalny program stypendialny naszej organizacji.

Czy Uniwersytet Papieski otworzy się również na stypendystów ACN?

Tak, przygotowujemy wszystko, by już w najbliższym roku pojawili się na UPJPII pierwsi stypendyści Pomocy Kościołowi w Potrzebie.

Pozostaje kwestia wolontariuszy. Są potrzebni?

To osobny, ale równie ważny temat. Wśród naszych projektów pastoralnych jest również wsparcie w miejscach, gdzie potrzebna jest obecność i zaangażowanie ludzi dobrej woli. Z prośbą o pomoc zwróciły się do nas siostry elżbietanki pracujące na Zachodnim Brzegu Jordanu – prowadzą tam Dom Pokoju z przedszkolem i szkołą. Szukamy wolontariuszy, którzy pomogliby dzieciom w nauce i zorganizowali im czas wolny. Siostry poprosiły o możliwość znalezienia wolontariuszy, którzy byliby gotowi przyjechać, pracować tam przez trzy miesiące. Proszę pamiętać, że dzieci tam żyją w cieniu konfliktu, wiadomości o Strefie Gazy to dla nich często wiadomości o śmierci krewnych i przyjaciół. Widziałem to na własne oczy w maju, to było wstrząsające. Małe dzieci, które mają 2–3 lata bawią się w pogrzeby czy strzelaninę.

Wierzę, że ten dar naszego czasu, obecność wolontariuszy, będzie przepięknym świadectwem wiary i otwartości, danym Janowi Pawłowi II. Nie wiem, może jestem naiwnym człowiekiem, ale nie obawiam się, że kandydatów nie będzie. Jestem więcej niż przekonany, że młodzi ludzie mają tak otwarte serce, że zechcą odpowiedzieć na ten apel.

Na koniec, kiedy będziemy mogli zapoznać się z raportem „Wolność religijna na świecie 2025”, który został przedstawiony teraz Papieżowi?

21 października br. zostanie oficjalnie zaprezentowany w Rzymie. Raport obejmuje wszystkie 195 krajów i liczy około 1500 stron. Zadaniem polskiej sekcji jest jego upowszechnienie. W naszym kraju zostanie zaprezentujemy go oficjalnie na konferencji 5 listopada, tuż przed Dniem Solidarności z Kościołem Prześladowanym, czyli w drugą niedzielę listopada. Wtedy też tradycyjnie podświetlamy kościoły na czerwono przypominając o męczennikach naszych czasów, starając się w ten sposób uwrażliwić ludzi na los prześladowanych braci w wierze na świecie.

Obecnie trwa tłumaczenie raportu z języka angielskiego i przygotowywanie jego skróconej wersji, tak aby wszyscy zainteresowani, zwłaszcza w parafiach, mogli szybko się z nim zapoznać. Raport będzie też bezpłatnie udostępniony online na stronie ACN International.

Dziękuję za rozmowę.

• Papież Leon XIV przyjął organizację Pomoc Kościołowi w Potrzebie na prywatnej audiencji (pkwp.org)
• Pomoc Kościołowi w Potrzebie: jesteśmy tam, gdzie cierpią ludzie (vaticannews.va)

fot. VATICAN MEDIA (1), José Maria Gallardo Villares (2), UPJPII (3–6)